Klok zonder wijzers Noorderkerk Hoorn
Afbeelding

Wijzerloos de klok rond

De klok van de Noorderkerk in Hoorn moet het al enige tijd zonder wijzers stellen en het is niet de verwachting dat die op korte termijn weer terugkeren. De laat-middeleeuwse kerk is namelijk inmiddels een evenementenlocatie geworden en daar speelt tijd een rol, maar niet als het geld kost. Wellicht ontbreekt ook het uurwerk. Zonder wijzers kan de klok in elk geval niet voor of achter lopen. Een foto op Wikipedia uit 2010 toont ze nog.

Op de wijzerplaat zien we de 4 aangeduid met vier streepjes en niet met IV. Dat is bij veel kerkklokken het geval. De Balk kreeg een online artikel doogestuurd met de kop “Mysterie opgelost: dit is waarom het cijfer 4 op kerkklokken verkeerd is geschreven”. Het is maar wat je opgelost noemt, want er worden vier mogelijke verklaringen voor het ‘mysterie’ gegeven, waaronder een paar twijfelachtige.

Het is ook altijd een beetje oppassen geblazen wanneer iets als verkeerd bestempeld wordt. Zo verkeerd kon je het niet doen in het verleden. De oude Romeinen hadden namelijk weinig regels voor de notatie van cijfers, veel daarvan zijn later pas bedacht. De combinatie IV voor 4 werd vermeden en in plaats daarvan werd IIII gebruikt. Volgens sommigen was dit omdat IV de beginletters van de Romeinse oppergod Jupiter (IVPITER) vormen. Zoals meer dingen uit de oudheid is dit gebruik voortgezet (tot enkele eeuwen geleden) op monumenten en klokken.

GEB Synchroonklok 6 april 1980
Afbeelding

Op 6 april 1980 ging de zomertijd weer in

De G.E.B. ‘synchroon’ klokken in Amsterdam werden in 1980 nog handmatig vooruitgezet. De stad kende in die tijd aanzienlijk meer stadsklokken dan tegenwoordig. Het lukte niet altijd om alle klokken tot in de buitenwijken vooruitgezet te hebben. Die liepen in de ochtend dan nog een uur achter. De klokken in Amsterdam zouden nog een paar jaar in handen van het energiebedrijf blijven.

Zomertijd 1980
Foto Rob Bogaerts / Anefo 1980

De foto van Rob Bogaerts staat afgedrukt in nummer 10 van De Balk en is tevens gebruikt voor een ansichtkaart die eerdere bestellers van losse nummers toegestuurd hebben gekregen. Op de foto, genomen op het Scheldeplein met op de achtergrond rechts de reclametoren van de RAI, is het nacht. Dat verklaart waarom er verder geen verkeer te zien is en de achterlichten van de Ford Transit bestelbus branden. Op deze plek bevindt zich tegenwoordig geen stadsklok meer. Omdat de foto bijna op de hoogte van de klok is genomen zal het statief op een verhoging moeten hebben gestaan (wellicht een ander G.E.B. voertuig). Bogaerts werkte tussen 1974 en 1989 als persfotograaf voor het Algemeen Nederlandsch Fotobureau (Anefo).