Noordermarkt, foto Jacob Olie 1896
Afbeelding

Het enige wat je weggooit is de verpakking

Inmiddels verpakt de bakker zijn brood in een zak met alleen het logo, maar lange tijd had de broodzak van boulangerie traditionelle Le Perron in Amsterdam het uiterlijk van een krant. Het gaat natuurlijk om de inhoud, het enige wat je weggooit is de verpakking (King Corn, 1969), maar De Balk vindt het interessant om te zien wat er in de krant staat.

Broodzak Le Perron, editie 2019
Broodzak Le Perron, editie 2019

De prominente foto op de krant was vrij eenvoudig te vinden, ook al omdat er nog net linksboven een straatnaambordje met ‘Westerstraat’ te zien is. Het is een deel van een foto van Jacob Olie, genomen op 30 oktober 1896, op de hoek Westerstraat/Noordermarkt. Deze foto behoort inmiddels tot het publiek domein en was dus vrij te gebruiken. Dat scheelt weer in de kosten! Op die hoek zit nu Winkel 43, bekend van de appeltaart en de lange rij voor de deur op zaterdag (tijdens de Boerenmarkt). Tegenwoordig ziet het er weinig anders uit (zie Street View, Jacob Olie had een wat lager standpunt ingenomen – op zijn foto lijkt de Noorderkerk daardoor wat dichterbij).

Westerstraat-Noordermarkt in Google Street View
Locatie in Street View

De krant bestaat uit steeds dezelfde drie artikelen met als titel ‘De geschiedenis van het brood’, ‘Wie heeft het brood uitgevonden?’ en ‘Geen koningen, veldheren, maar boeren en bakkers’ die over elkaar heen zijn gelegd, zodat ze nergens volledig te lezen zijn. De foto’s zijn ruw over de tekst geplakt. Zelfs de hoofdfoto ligt aan de onderkant over een regel tekst, die hierdoor een soort rafelrandje vormt. Welke barbaar heeft dit bedacht? Je plaatst tekst, maar die is niet te lezen.

Er is rood als steunkleur gebruikt voor een soort lakzegel waarin de tekst ‘naturelle et artisinale de qualité’ staat in kapitalen – dat zal op het brood slaan – vrij vertaald: ‘van natuurlijke en ambachtelijke kwaliteit’. Aan de onderkant van de zak zit nog een aardig balkje met een paar merkjes van de fabrikant van de broodzak, Compy Packaging uit België (‘Wellicht de meest milieuvriendelijke verpakking op de planeet’). Kennelijk kan de krantzak zo op de composthoop. Ongelezen.

Compy balkje
Compy balkje
GEB Synchroonklok 6 april 1980
Afbeelding

Op 6 april 1980 ging de zomertijd weer in

De G.E.B. ‘synchroon’ klokken in Amsterdam werden in 1980 nog handmatig vooruitgezet. De stad kende in die tijd aanzienlijk meer stadsklokken dan tegenwoordig. Het lukte niet altijd om alle klokken tot in de buitenwijken vooruitgezet te hebben. Die liepen in de ochtend dan nog een uur achter. De klokken in Amsterdam zouden nog een paar jaar in handen van het energiebedrijf blijven.

Zomertijd 1980
Foto Rob Bogaerts / Anefo 1980

De foto van Rob Bogaerts staat afgedrukt in nummer 10 van De Balk en is tevens gebruikt voor een ansichtkaart die eerdere bestellers van losse nummers toegestuurd hebben gekregen. Op de foto, genomen op het Scheldeplein met op de achtergrond rechts de reclametoren van de RAI, is het nacht. Dat verklaart waarom er verder geen verkeer te zien is en de achterlichten van de Ford Transit bestelbus branden. Op deze plek bevindt zich tegenwoordig geen stadsklok meer. Omdat de foto bijna op de hoogte van de klok is genomen zal het statief op een verhoging moeten hebben gestaan (wellicht een ander G.E.B. voertuig). Bogaerts werkte tussen 1974 en 1989 als persfotograaf voor het Algemeen Nederlandsch Fotobureau (Anefo).

Kader
Afbeelding

Dit viel buiten het kader

Je ziet ze her en der nog staan: kaders die aangeven waar een mooi plaatje te schieten valt. De bordjes met het pictogram van een fototoestel bij uitzichtpunten behoren tot dezelfde categorie. Neem hier je foto, vertellen ze ons, net als alle anderen voor jou al deden.

Die kaders zijn geplaatst in de merkwaardige veronderstelling dat bezoekers niet goed in staat zouden zijn zelf hun te fotograferen onderwerpen te kiezen; wellicht met de toeristen in gedachten die in sneltreinvaart in bussen langs fotogenieke plekjes worden geloodst. Maar daar is op dit achterafweggetje geen sprake van. Ook de te fotograferen objecten zijn niet bepaald groots en meeslepend te noemen: een simpel weiland en wat woningen met nogal ontsierende zonnepanelen op het dak. Nee, hier is het geplaatste kader zélf interessant geworden, omdat het er zo te zien al jaren wat treurig en verwaarloosd bij hangt. Het zit ook tamelijk knullig in elkaar: het is aan de linkerkant smaller dan aan de rechterkant. Wie weet hadden ze hier ooit hun hoop op massa’s toeristen gevestigd, maar zijn die nooit gekomen.

Ardennen, 2015. Foto in de foto: Anne Ginetti
Afbeelding

De foto gefotografeerd

Deze foto stond in 2015 op een open plek in een bos in de Ardennen. Het zal ergens in de buurt van het dorpje Heyd geweest zijn, tijdens een wandeling vanuit Durbuy. De omlijsting van de foto vormt dezelfde plek als op de foto, maar in een ander jaargetijde, wat door het verschil tussen zwart-wit en kleur nog eens extra wordt benadrukt. Je wordt even mee terug in de tijd genomen. De foto in het bos kwam zonder toelichting. Onderzocht werd of de bomen op de foto overeenkomen met die erachter staan (wat nog knap lastig is als alles in blad staat) – de jonge berk achter het bord staat in ieder geval in de goede richting. De foto is door fotografe Anne Ginetti genomen vanuit een laag standpunt, waarschijnlijk op de grond. Dat de onderbegroeiing zoals op de z/w foto hier inderdaad aanwezig is aan de randen is goed te zien aan de rechterkant.

Op dezelfde tocht werd onderstaand bord tegen bij een rotswand aangetroffen. Om over het gevaar van de vallende tenen te kunnen lezen moet je toch even stilstaan op het pad dat er onderlangs loopt.

Rotswand langs de Ourthe, Ardennen, België
Rotswand langs de Ourthe, Ardennen, België
Eigen schaduw gefotografeerd: vierkant?
Afbeelding

Verwijderd

Soms maak je per ongeluk een foto met de telefoon, te vroeg de vinger op de verkeerde plek gelegd. Die gaat dan naar de map ‘Verwijderd’ en wordt later weggegooid. Vaak zijn het de schoenen die in beeld komen. Maar bij deze foto viel op dat de schaduw merkwaardig rechte lijnen vormt, alsof daar een kartonnen doos op de fiets zat. De foto waar het om ging is mislukt, daarvoor moest De Balk nog een keer terug. Gelukkig hebben we altijd de schaduw nog.

Achterlicht fiets gerepareerd met tape
Afbeelding

Tape

Met cellotape/sellotape kan je van alles repareren, hoe tijdelijk ook. Deze ‘reflector in tape’ werd in het fietsenrek bij het station aangetroffen. Zoals bekend wordt ook ducttape overal gebruikt om van alles en nog wat te repareren. In een NASA-verslag van de Apollo 17 reis in 1972 staat vermeld hoe ducttape de redder van astronauten Gene Cernan en Jack Schmitt werd terwijl ze met hun moonbuggy over het maanoppervlak reden. Schade aan de wielkast van de buggy had ze in gevaar kunnen brengen. Maar het grijze plakband bracht uitkomst…

Handig hulpmiddel in de ruimte: ducttape
Spinnenweb
Afbeelding

Web

Dat je denkt een grootse foto te hebben gemaakt, maar er blijkt bij nader inzien eigenlijk niets bijzonders op te staan — ken je dat? Dit was een driedimensionaal multi-spinnenweb, met tientallen spinnen in lagen achter elkaar. Dat gebeurt als je spinnen hun gang laat gaan. Alleen is daar op een foto in de zon weinig van te zien. Toch nog een keer terug gaan, maar dan gewapend met een plantenspuit.