Privé bankje
Afbeelding

Vijfletterwoord gevierendeeld

Een bankje dat niet openbaar toegankelijk is en op eigen grond staat kun je privé noemen. Maar hoe maak je dat kenbaar als dat bankje geen rugleuning heeft waarop je een bordje kunt vastmaken en dat ook nog eens dwars op de openbare weg staat? In dit geval bood de kopse kant van de vier balken soelaas. Alleen heb je dan een letter teveel (of een balk te weinig), dat is jammer. Het moet dus maar zo: de I is de smalste van het stel, die moet een balk delen met de R. Ook weer opgelost. Grappig genoeg is toch geprobeerd een soort spatiëring aan te brengen, want alleen de V staat precies midden op de balk geschilderd. Ja kijk, als je daaraan begint dan moeten de R en de I toch ook echt wat meer afstand van elkaar nemen.

Drijvend gedicht in Hoorn
Afbeelding

Lettersoep watergedicht

Voor poëzie moet je altijd net even wat meer moeite doen, is het idee. In dit geval ook in fysieke zin. Het Drijvend Gedicht uit 1998 van Jan Merx in Hoorn ligt in het water. Het bestaat uit losse kapitalen van beton, wat doet denken aan loodzetsel. Zou je ze van een laagje inkt voorzien en er een reusachtig vel papier op leggen, dan zou je een afdruk kunnen maken, in spiegelbeeld.

Staande op de Binnenluiendijk heeft het iets weg van een ingevulde kruiswoordpuzzel. De tekst is in een vierkant grid geplaatst en elke letter en spatie staat ook weer op een vierkant. Het gedicht drijft dus allerminst maar biedt ons wel die illusie. Om het wat lastiger te maken zijn drie letters weggelaten of zijn ze onder water verdwenen? Van dichtbij bekeken blijken sommige letters ook scheef te liggen of te zijn beschadigd. Het zal vandalisme zijn. Het bovenaanzicht valt te reproduceren met een monogespatieerd lettertype (hier is de Menlo gebruikt).

Drijvend gedicht van Jan Merx

Uitgeschreven en de ontbrekende letters aangevuld zou dit de uitkomst zijn:

de liefde bezit de tijd
de tijd is geen werkelijkheid
de werkelijkheid bestaat alleen in de droom
de droom van dood en genot vertelt het geluk
het geluk leeft in de liefde
de liefde onsterfelijk maakt het leven gelukkig vergankelijk

Omringdijk bank met tekst
Afbeelding

Geen dijk van een huisstijl

De Westfriese Omringdijk is in het bezit van een eigen huisstijl, bestaande uit: “… een beeldmerk, een eigen lettertype en verschillende stijlelementen die worden ingezet om te bouwen aan de Westfriese Omringdijk als sterk merk.” (NMF Erfgoedadvies).

Aha, een dijk met een eigen lettertype, dat werd toegepast op diverse objecten langs de dijk, zoals bovenstaande zitbank, voorzien van uitstekende bouten in je rug en een gedicht. Zijn teksten in dit lettertype, dat op de bankjes uitsluitend in kapitaal wordt gebruikt, leesbaar of hebben ze eigenlijk ondertiteling nodig? Knap wie op bovenstaande foto meteen het verschil tussen de D en de O weet te onderscheiden in het woord ‘oord’.

Rond 1200 was Noord-Holland door de invloed van wind en water een eilandenrijk geworden. Rondom Westfriesland vormden de dijken in de tweede helft van de 13e eeuw één geheel: de Westfriese Omringdijk. Deze dijk is de enige ringdijk uit deze tijd die nog nagenoeg intact is.

– Provincie Noord-Holland

Onleesbaar freeswerk

Tekstbord op de Omringdijk

Welke positie je ook inneemt tegenover dit tekstbord op de dijk: het blijft onmogelijk te ontcijferen wat erop staat, door een combinatie van het tegenwoordig zo populaire geroestte cortenstaal, de uitgefreesde letters en uiteraard die verdraaide huisletter. Ze hadden beter alleen een QR-code neergezet met een verwijzing naar een pagina op de website. Daar is de huisstijl zo te zien al goeddeels aan de dijk gezet. Maar ja, die objecten buiten, die blijven nog wel even staan.

Straatnaambordje Tussen hel en vagevuur
Afbeelding

Tussen hel en vagevuur gecement

De straatnaambordjes hier zijn niet bepaald markant te noemen, de straatnamen daarentegen wél, of het nu gaat om Apenspel of Hoerejacht. Het steegje Tussen hel en vagevuur dankt zijn naam aan de twee herbergen die hier vroeger stonden, op de ene hoek De Hel en op de andere Het Vagevuur. Het is de vraag in welke je beter kon belanden. Ze hadden namelijk beide een bedenkelijke reputatie, hoe kan het ook anders.

Maar wat is er aan de hand met de twee straatnaambordjes? Heel uitzonderlijk zijn de letters in kapitalen met de hand geschilderd (zo te zien met een sjabloon). De ondergrond is niet van hout of metaal maar blauw geverfd cement, ongeveer in de kleur van de normaal gebruikte metalen bordjes. Waarom is gekozen voor deze ondergrond is niet direct duidelijk, misschien is dit historisch zo ontstaan. Het verklaart wel de vreemde beschadigingen, die worden veroorzaakt door ladders die af en toe de steeg in worden gedragen, voor reparaties of door glazenwassers. In weerwil van de naam is het steegje vrij koel en vochtig, ideaal voor de groei van mos tussen de tegels. Bij nat weer kan het wegdek er hels glad worden.

Muurtooi stukadoor spuitbedrijf
Bord pioenen langs de weg (Omringdijk)
Afbeelding

Handlettering kan ook te goed worden

In mei/juni zijn in de omgeving overal pioenrozen te koop, die worden hier veel gekweekt. Hier en daar staan langs de weg bordjes, die zodra het pioenseizoen voorbij is worden overhangen met reclame voor andere soorten bloemen of planten. Op bovenstaand bord is de poging om de letters om en om zwart en groen in te kleuren jammergenoeg gestrand bij de O. Misschien was de zwarte stift op. De i werd als enige letter gearceerd, misschien omdat het een onderkastletter is in plaats van een hoofdletter? Door de onderliggende OSB-plaat geel te kleuren valt het bord goed op langs de kant van de weg. Wat deze handlettering speels en levendig maakt is dat elke letter anders uitpakt.

Kersen
Geen kwaad kersen eten

Er zijn meer bordenmakers die de hoofdlettervorm van bepaalde letters even kwijt zijn, zoals hier de R. Of zou het een slimme zet zijn om op te vallen?

Door de toegenomen belangstelling en een overdaad aan boeken op dit gebied lijkt het soms wel een beetje gedaan met de originaliteit. De belettering van zelfgemaakte borden wordt steeds professioneler, maar daardoor ook minder persoonlijk.

BLM demonstratie in Londen (via https://inews.co.uk)

Dat viel op bij bovenstaande foto in de pers van een Black Lives Matter demonstratie in Londen, met borden tegen de standbeelden van Cecil Rhodes. Alle borden zijn bijzonder netjes geletterd (in uitsluitend kapitalen). Dit verraadt een geoefende hand. Grote voordeel: de borden zijn op foto’s in de media goed leesbaar. Maar voor een protestbord mag het wel wat ruwer en spontaner, want dit ligt al dicht tegen een voorbedrukt bord aan. Let ook op het gele bord waarop het woord ‘LIVES’ diapositief is gemaakt, geen eenvoudig werkje uit de losse hand.

Ostaria/osteria Al Cavallino in Treviso
Afbeelding

Klinkerstrijd op uithangbord

Soms is naderhand niet meer duidelijk of iets tijdens het fotograferen al werd gezien of pas achteraf. Misschien is zelfs twee keer hetzelfde ontdekt, simpelweg omdat het uit het geheugen is gewist. Hoe dan ook, in 2013 werd dit uithangbord van restaurant Al Cavallino in Treviso (Veneto, Italië) op de foto gezet. Waarschijnlijk toch in eerste instantie vanwege het fijn geroeste bord en de belettering. Het is al behoorlijk op leeftijd en zegt dat we hier te maken hebben met een ‘osteria con cucina’. Vroeger was een osteria (taverne) puur een drinkgelegenheid, later is daar ook eten bij gekomen, vandaar dat ‘con cucina’, mét keuken. Maar hola, de E is overgeplakt met een rode A. Ostaria dus. Alle Italiaanse woordenboeken en ook Wikipedia houden het op osteria. Maar even op de website van het eethuis gekeken, we zijn tenslotte inmiddels 7 jaar verder. Wie daar op de Italiaanse pagina zoekt komt 7 keer ostaria tegen en 3 keer osteria. Zou het misschien met een a in het Venetiaans zijn, of in de lokale variant in Treviso, het Sinistra Piave? En jawel. Het heeft er dus eerst in het Italiaans gestaan, en later is daar de lokale variant van gemaakt. Maar heel erg consequent zijn ze daar ook weer niet in, gezien de website.

Update 2021: het restaurant is inmiddels gesloten. De laatste eigenaar heeft het dankzij de sluiting tijdens de pandemie niet gered.