De kernramp in Tsjornobyl (Tsjernobyl) is inmiddels 35 jaar geleden, maar weer actueel door de recente ontwikkelingen in Oekraïne.

Er was in april 1986 in Nederland niet zoveel aan de hand, hoewel de radioactiviteit zich over heel Europa verspreidde. Er werd afgeraden spinazie of groenten uit eigen tuin te eten, zo is de herinnering. De koeien mochten de weilanden niet in.

Wie de Wikipedia-pagina van de ramp bezoekt leest er, ondanks het wat technische karakter van het relaas, het scenario van rampenfilms zoals die een decennia daarvoor een grote vlucht namen, met titels als The Poseidon Adventure (1972), The Towering Inferno (1974) en Earthquake (1974).

“Om 01:23:45 uur drukte een operator op knop AZ-5 (SCRAM) voor een snelle noodstop, om zowel controle- als regelstaven in de reactorkern te laten vallen. Het mechanisme om de staven in te brengen had hiervoor 20 seconden nodig. Door een verkeerd ontwerp van de regelstaven (met een punt van grafiet) werd eerst het water verdreven voor ze zelf een remmende invloed konden uitoefenen. Hierdoor nam het vermogen in de onderste helft van de kern nog verder toe. Er volgde een explosie, waardoor de veiligheidsstaven klem kwamen te zitten op een derde van hun koers.”

De moeite waard om nader te bestuderen is de kaart van de besmette gebieden in 1996. De roodgekleurde delen waren tien jaar later nog steeds gesloten gebied vanwege de hoge stralingsniveaus.

Update 9 maart 2022: De geschiedenis kan zich zomaar herhalen, want opnieuw zou er een wolk radioactief gas kunnen ontsnappen doordat de koelsystemen van de voormalige kerncentrale dreigen uit te vallen. De stroomvoorziening is afgesneden.

Update 21 maart 2022: De situatie met de stroomvoorziening is niet duidelijk. De werknemers die al weken vast zaten in de centrale zijn afgelost.

Update 3 april: De Russen hebben zich teruggetrokken en het gebied rond de centrale is weer in handen van Oekraïne.

Bij de afbeelding: de Bijlmer van Pripyat is inmiddels een bosgebied. Foto: Jorge Franganillo, 2017 (Creative Commons).